Brains, Buildings and Business: Vrije Universiteit en de Zuidas

Congres Vrije Universiteit: 29 en 30 november 2018 09.30-16.30

De Vrije Universiteit en de Zuidas groeien snel naar elkaar toe, op weg naar een gezamenlijke positie als centrale speler en economisch kenniscentrum van het metropoolgebied Amsterdam. Welke ruimtelijke en maatschappelijke toekomstvisies schuilen hierachter? Is er een gemeenschappelijke agenda? Waar liggen de grenzen? Is wetenschap te koop?

Dit tweedaags congres stelt vragen over verleden, heden en toekomst van de relatie tussen de VU en de Zuidas, tussen universiteit en bedrijfsleven. Dag 1 (29 november) is gewijd aan campusontwikkeling in historisch perspectief, dag 2 (30 november) aan beleid en reflectie ten aanzien van de toenadering van de VU en de Zuidas. 


10:00    Welkomstwoord van Gert-Jan Burgers (directeur VU-onderzoeksinstituut CLUE+) en inleiding door Ab Flipse (universiteitshistoricus VU)
10:30 10:55    Voorzitter ochtendprogramma: Abel Streefland
Lezing Marja Gastelaars (em. docent organisatiewetenschappen UU): ‘De Utrechtse Uithof: werkprocessen en de selectieve migratie naar het buitengebied van stad én universiteit’
Lezing Péjé Knegtmans (universiteitshistoricus, UvA): ‘Campusplannen voor de UvA in de jaren 1960'
11:20Pauze met koffie en thee
11:50
12:15
Lezing Klaas van Berkel (Geschiedenis RuG): ‘Campus of archipel? De ruimtelijke ontwikkeling van de Rijksuniversiteit Groningen 1945-1965’
Lezing Ab Flipse (universiteitshistoricus VU): 'Een cité universitaire in Tuinstad Buitenveldert. De VU Amsterdam: gebouwencomplex – campus – kenniskwartier’.
12:40 - 14:00Lunchpauze
Tijdens de lunchpauze is er gelegenheid tot het bezoeken van de tentoonstelling ‘Op en onder de campus’ bij de VU-aula. Ook vindt de ledenvergadering plaats van het genootschap Gewina
14:00

14:25
14:50
Voorzitter middagprogramma: Ab Flipse
Lezing Ton van Helvoort (biochemicus Acta Biomedica): ‘Amerika op de agenda: De Scheikunde als avant garde in de amerikanisering van de Nederlandse ß-faculteiten’
Lezing Abel Streefland (universiteitshistoricus TU Delft): ‘De naoorlogse ontwikkeling van de campus van de TU Delft’
Lezing Jorrit Smit (promovendus wetenschapsgeschiedenis, Universiteit Leiden): Toekomstvisioen én recessietaal. Science Parks in de Leeuwenhoek en de Paddepoel’
15:15Pauze met koffie en thee
15:45 16:10Lezing Ruben Verwaal (conservator Erasmus MC): ‘Maquette op grote schaal: De campus van de Medische Faculteit Rotterdam’
Lezing Esther Gramsbergen (universitair hoofddocent bouwkunde TU Delft): ‘Enclave of gangmaker voor stadsontwikkeling? Stedelijke integratie van naoorlogse universiteitscampussen als actuele ontwerpopgave’
16:35Aansluitend is er gelegenheid om een rondleiding te krijgen over de VU-campus door Marcel van Heemert (Facilitaire Campus Organisatie Vrije Universiteit). Borrel in campus café de Basket.
09:30Opening door Gert-Jan Burgers (directeur VU/onderzoeksinstituut CLUE+)

Welkomstwoord van Josja van der Veer (directeur Facilitaire Campus Organisatie VU) en David van Traa (directeur Zuidas)
10:00-11:10
Thema 1 Vastgoed en beleid
Voorzitter Ad Verbrugge (filosoof VU-Centrum Ethos)
Lezing Franc van Nunen (directeur Campusontwikkeling VU)
Lezing Jannes van Loon (onderzoeker bij CBRE vastgoedadvies): ‘The Zuidas, a financialized urban project?’
Debat met sprekers en met Duco Stadig (oud-wethouder Ruimtelijke Ordening van Amsterdam) en Esther Gramsbergen (architect en universitair hoofddocent Bouwkunde TU Delft)
11:10-11:30
Koffiepauze
11:30-12:40Thema 2: Wetenschap, valorisatie en integriteit
Voorzitter Ad Verbrugge, (filosoof VU-Centrum Ethos)
Lezing Bart Klijsen (directeur Innovation Exchange Amsterdam VU/-VUmc)
Lezing Jeroen de Ridder (universitair hoofddocent Filosofie VU): ‘Is wetenschap te koop?’
Debat met sprekers en met Henk Scholten (Directeur Spatial Information Laboratory VU)
12:45-13:45Lunchpauze
13:45-14:55Thema 3: Ruimte voor geest en groen
Voorzitter: Govert Buijs, (filosoof VU-Centrum Ethos)
Lezing Hester Alberdingk Thijm (directeur Akzo Nobel Art Foundation): 'Art as the beating heart of Brains – Buildings – Business'
Lezing Jolanda Maas (senior onderzoeker Klinische Psychologie VU): ‘Groen is meer dan mooi! Het belang van groen voor onze gezondheid’
Debat met sprekers en met Marleen Munniksma (voorzitter Vereniging Vrienden van het Beatrixpark) en Nico van Straalen (Evolutiebioloog en em. Hoogleraar Dierecologie VU)
14:55-15:20
Koffiepauze
15:20-16:30Thema 4: Ruimtelijke transformaties
Voorzitter: Govert Buijs,(filosoof VU-Centrum Ethos)
Lezing Ton Schaap (supervisor Zuidas): ‘Zuidas, moneymaker with ambitions’
Lezing Eric Luiten (Commissie Ruimtelijke Kwaliteit Amsterdam) 
Debat met sprekers en met Erik Verhoef (Hoogleraar Ruimtelijke Economie VU) en Inger Leemans
(hoogleraar Cultuurgeschiedenis VU)
16:30-16:40Slotwoord door Mirjam van Praag (voorzitter College van Bestuur VU)
16:40Borrel bij AkzoNobel
vanberkelWEBKlaas van Berkel, Rudolf Agricola hoogleraar Geschiedenis Rijksuniversiteit Groningen
Abstract
De Rijksuniversiteit Groningen was rond 1960 de snelst groeiende universiteit van Nederland. Ontwikkelingen op ruimtelijk vlak die zich elders misschien al eerder hadden voorgedaan, moesten in Groningen in verhoogd tempo verwerkt worden, […] lees verder
FlipseAbWEBAb Flipse, universiteitshistoricus Vrije Universiteit Amsterdam
Abstract
Na de Tweede Wereldoorlog zag de toen nog kleine Vrije Universiteit zich voor een aantal met elkaar samenhangende uitdagingen gesteld: een zeer snelle groei van het aantal studenten, uitbreiding van het aantal studierichtingen, behoefte aan moderne laboratoria, […] Lees verder
gastelaarsWEBMarja Gastelaars, em. docent organisatiewetenschappen, Universiteit Utrecht
Abstract
De Uithof, zoals het Utrechtse Science Park nog steeds in de volksmond wordt genoemd, had wellicht een campus kunnen zijn. Maar de gemeente Utrecht wilde eigenlijk nooit dat er in dat gebied gewoond zou worden, en nog minder dat er uitgaans- en eetgelegenheden en culturele instellingen zouden worden gevestigd (Reinink 1984) […] Lees verder
GramsbergenWEBEsther Gramsbergen, architect en universitair hoofddocent TU Delft
Abstract
De stedenbouwkundige Samuel van Embden (1904-2000) heeft als geen ander het denken over de naoorlogse universiteitscampussen en het ontwerp van universiteitsgebouwen in Nederland beïnvloed. In 1970, tegen het eind van zijn carrière, komt hij tot de conclusie dat het in het campusontwerp draait om drie centrale ontwerpthema’s: […] Lees verder
helvoortWEBTon van Helvoort, biochemicus en wetenschapshistoricus, Acta Biomedica
Abstract
De organisatie van de universitaire wetenschapsbeoefening is na de Tweede Wereldoorlog sterk op die in de Verenigde Staten gaan lijken. Campussen en Science Parks zijn daarvan de architectonische uitingen. […] Lees verder
knegtmansWEBPeter Jan Knegtmans, Universiteitshistoricus Universiteit van Amsterdam
Abstract
De Universiteit van Amsterdam groeide in het begin van de jaren 1960 zo snel dat haar bestuur met de handen in het haar zat. Er moest nieuwbouw komen om het nijpende ruimtegebrek op te lossen, zo veel was wel duidelijk. Maar voor wat voor universiteit moest er worden gebouwd? Hoe groot kon of mocht een universiteit worden? […] Lees verder
jorritsmitWEBJorrit Smit, promovendus wetenschapsgeschiedenis, Universiteit Leiden
Abstract
In de jaren ’80 van de twintigste eeuw doet zich met de stichting van wetenschapsparken in Nederland een nieuw fenomeen voor. Liefst duidde men het verengelst als Science Parks, want het was expliciet de bedoeling zogenaamde succesverhalen uit de Verenigde Staten (Silicon Valley, Route 128) en het Verenigd Koninkrijk (Cambridge) te […] Lees verder
streeflandWEBAbel Streefland, universiteitshistoricus TU Delft
Abstract
Direct na de Tweede Wereldoorlog werden er plannen gemaakt voor een grootscheepse uitbreiding van de Technische Hogeschool Delft (de huidige TU). Buiten de stadsgrenzen zou een volledig nieuwe TH-wijk verrijzen. In de jaren ’50 en ’60 werden veel van deze plannen verwezenlijkt. […] Lees verder
verwaalWEBRuben Verwaal, conservator Erasmus MC
Abstract
De recente verwerving van een maquette (1985, 150x300 cm) voor de collectie van het Erasmus MC Erfgoed geeft aanleiding om de ontstaansgeschiedenis van de naoorlogse universiteitscampus anders te bezien. Historici hebben doorgaans weinig aandacht gehad voor maquettes. […] Lees verder
FrancvanNunenWEB
Franc van Nunen, directeur Campusontwikkeling Vrije Universiteit
Abstract
De VU vestigde zich als eerste in het gebied wat nu Zuidas heet, letterlijk buiten in de velden. De Campus is in korte tijd gebouwd en lag aan de rand van de stad. Inmiddels zijn stad en Campus naar elkaar toegegroeid en is er één innovatiedistrict ontstaan in een groot internationaal netwerk. Wat is er nodig voor een duurzame ontwikkeling van de Campus? [...] Lees verder

JannesvanLoonWEBJannes van Loon, onderzoeker bij CBRE
Abstract
De afgelopen decennia zijn investeerders vastgoed steeds meer als een ‘normaal’ aandeel gaan zien. In plaats van naar de ‘stenen’ kijken zij steeds meer sec naar financiële parameters.  […] Lees verder
BartKlijsenWEB
Bart Klijsen, directeur IXA/Innovation Exchange Amsterdam VU-VUmc  
Abstract
Valorisatie is het proces om maatschappelijke en economische impact te creëren uit kennis. Om impact te genereren is samenwerking, bedrijvigheid  en ondernemerschap onontbeerlijk;  [...] Lees verder
JeroendeRidderWEBJeroen de Ridder, universitair hoofddocent Filosofie VU
Abstract
Of wetenschap feitelijk te koop is, is haast geen vraag meer. Eind vorig jaar bleken ambtenaren onderzoekers van het WODC onder druk te hebben gezet om de uitkomsten van onderzoek politiek welgevalliger te maken. […] Lees verder  
HesterAlberdingkThijmWEBHester Alberdingk Thijm, directeur AkzoNobel Art Foundation
Abstract
De AkzoNobel Art Space is een inclusieve ontmoetingsplek. Mensen van verschillende nationaliteiten, culturen, leeftijden en achtergronden lopen elkaar letterlijk tegen het lijf tussen de kunst [...] Lees verder

JolandaMaasWEBJolanda Maas, senior onderzoeker Klinische Psychologie VU
Abstract
Als je mensen vraagt of ze denken dat een groene omgeving bijdraagt aan hun gezondheid, dan geven de meeste mensen aan dat ze dit wel verwachten. Maar hoe belangrijk is een groene omgeving nu precies voor de gezondheid van mensen?  […] Lees verder
TonSchaapWEBTon Schaap, supervisor Zuidas
Abstract
De Zuidas begon als nieuw Central Business District, de aangewezen locatie voor hoofdkantoren tussen het centrum van Amsterdam en Schiphol, tussen twee opritten van de A10. De ambities werden groter. […] Lees verder
EricLuitenWEB
Eric Luiten, voorzitter Commissie Ruimtelijke Kwaliteit Amsterdam  
Abstract
De Zuidas is de Nederlandse interpretatie van het Anglo-Amerikaanse ruimtelijke concept Central Business District. In de ontwikkeling van dit Amsterdamse stadsdeel zijn een aantal dilemma’s waarneembaar die illustratief zijn voor de actuele […] Lees verder
GJburgersWEB
Gert-Jan Burgers, directeur VU onderzoeksinstituut CLUE+ 
opening

DavidvanTraaWEB
David van Traa, directeur Zuidas  
welkomstwoord

JosjavanderVeerWEB
Josja van der Veer, directeur Facilitaire Campus Organisatie VU
Welkomstwoord
De VU Campus is een bijzonder ecosysteem, waar studenten, onderzoekers, docenten, gasten, een gemeenschap vormen, steeds meer in verbinding met de stedelijke omgeving van de kennismetropool Amsterdam.  [...] Lees verder

AdVerbruggeWEB
Ad Verbrugge, Filosoof met specialisatie in cultuur, techniek en economie, VU-Centrum Ethos
Voorzitter ochtendsessie

GovertBuijsWEB
Govert Buijs, filosoof, Goldschmeding chair, VU-Centrum Ethos    
Voorzitter middagsessie

DucoStadigWEB
Duco Stadig, oud-wethouder Ruimtelijke Ordening van Amsterdam     
Discussant thema 1: Vastgoed en beleid

EstherGramsbergenWEB
Esther Gramsbergen, architect en universitair hoofddocent TU Delft    
Discussant thema 1: Vastgoed en beleid

HenkScholtenWEB
Henk Scholten, directeur Spatial Information Laboratory VU    
Discussant thema 2: Wetenschap, valorisatie en integriteit
MarleenMunniksmaWEB
Marleen Munniksma, voorzitter Vereniging Vrienden van het Beatrixpark    
Discussant thema 3: Ruimte voor geest en groen


NicovanStraalenWEB
Nico van Straalen, Evolutiebioloog en em. Hoogleraar Dierecologie VU    
Discussant thema 3: Ruimte voor geest en groen

ErikVerhoefWEB
Erik Verhoef, Hoogleraar Ruimtelijke Economie VU    
Discussant thema 4: Ruimtelijke transformaties

IngerLeemansWEB
Inger Leemans, hoogleraar Cultuurgeschiedenis VU    
Discussant thema 4: Ruimtelijke transformaties

MirjamvPraag
Mirjam van Praag, voorzitter College van Bestuur van de Vrije Univeristeit Amsterdam
slotwoord

Locatie en tijd eerste dag: 
Donderdag 29 november, 9:30-17:00 uur;
VU Amsterdam Hoofdgebouw, Boelelaan 1105, 1081 HV Amsterdam
Zaal: PThU-zaal, 1e etage: 1E-24

Locatie en tijd tweede dag:
Vrijdag 30 november, 9:30-17:00 uur;
Symphony's (Auditorium), George Gerschwinlaan 22-28, 1082 MT Amsterdam.

Meer informatie over Symphony's vindt u hier.


Vanaf 1 november tot 18 januari kun je bij de expositie ‘Op en onder de Campus’ een kijkje nemen onder de VU-campus. Ook zie je wat er de afgelopen 1.000 jaar gebeurde op de bovenste lagen van de grond - en wat er nog te gebeuren staat. Van de ontginning van Buitenveldert tot en met de bouw en de verdere ontwikkeling van de VU Campus.

Boringen tot wel 162 meter diep
In 2017 werden voor het aanleggen van een Warmte-Koude-Opslag (WKO) op de VU Campus diepe boringen tot wel 162 meter gedaan. Simon Troelstra, gepensioneerd Universitair Hoofddocent Aardwetenschappen, zorgde dat deze buitenkans optimaal voor de wetenschap werd benut. Hij vroeg boorbedrijf Tjaden om bij elke meter van de boring een zakje sediment te verzamelen. Drie studenten Geologie analyseerden voor hun bachelorscriptie onder begeleiding van Troelstra en collega Kees Kasse de bodemmonsters. De conclusies zie je in de expositie.

Van oerrivieren naar een steeds veranderende universiteit
Deze expositie loopt van het verre verleden (2,6 miljoen jaar) naar de zeer nabije toekomst (2030) van dit hele kleine stukje aarde. Via oerrivieren, ijstijden, zeespiegelstijgingen, en veenontginningen reis je naar een zich uitbreidende stad en een steeds veranderende universiteit.

De Vrije Universiteit is voortdurend in ontwikkeling
Groeiende studentenaantallen en veranderingen in de samenleving vragen niet alleen om aanpassingen in onderwijs en onderzoek, maar ook in de fysieke omgeving. Collegezalen, onderzoeksruimtes, kantoren en restaurants worden telkens vernieuwd om te voldoen aan de veranderende behoeften van studenten en medewerkers. Steeds nieuwe bouwplannen en gebouwen krijgen vorm. Nu de Zuidas zich ontwikkelt van kantorenpark tot volwaardig woon- en leefgebied krijgt de VU-campus ook een bredere functie. Het wordt een levendige, groene stadscampus waar wonen, werken, studeren en culturele activiteiten samenkomen.

Kunstwerken van Femke Herregraven
Op de expositie zijn ook kunstwerken van Femke Herregraven te zien. In haar werk onderzoekt zij welke nieuwe materialen, geografieën en waardesystemen gecreëerd worden door hedendaagse financiële technologieën en infrastructuren. Haar focus ligt op de relatie tussen financiële waarde, geologische instabiliteit, biologische en technologische zelforganiserende systemen. Haar werk heeft zowel een digitale als een online component. Dit krijgt vorm in spellen, tekeningen, drukwerk, sculpturen, video en installaties.

Reis van 162 meter diep naar 63 meter hoog, van 2,5 miljoen jaar geleden naar de nabije toekomst, en laat je verrassen door de verhalen van op en onder de Campus.

Op en onder de Campus, verleden, heden toekomst
Rondom de Aula, 1e verdieping, VU Hoofdgebouw
De Boelelaan 1105
1081 HV Amsterdam

1 november 2018 tot 18 januari 2019 

Meer informatie?
Neem contact op met conservator Liselotte Neervoort via l.l.neervoort@vu.nl

Tentoonstelling

Deze tentoonstelling is onderdeel van de Universiteitsbibliotheek van de Vrije Universiteit Amsterdam.